nr. 34 oktober 2025

Details: Hits: 31

Samenvattingen artikelen uit Periodiek 34

Boerenbond in Gulpen

Het artikel beschrijft de geschiedenis van de Boerenbond in Gulpen vanaf 1891. Aan de hand van archiefstukken van Josef Geerkens wordt de ontwikkeling van het Landbouwcasino en later de Boerenbond gevolgd. Onderwerpen variëren van bestuurszaken, ledenactiviteiten, ruilverkaveling en oprichting van de Boerenleenbank tot de latere winkelactiviteiten. De winkel sloot in 2017. De geschiedenis weerspiegelt de veranderende landbouw en coöperatiestructuur in Gulpen.

Auteur: Peter van Amelsvoort

Gulper vastelaovend; Harrie Heidendal

Biografie van Hay Heidendal (1932–2023), muzikant en bekende Gulpener. Hij begon als autodidact accordeonist, speelde in de Singing Stars en Paradise en begeleidde lokale artiesten. Zijn muziek droeg sterk bij aan de Gulper vastelaovend en hij dirigeerde het ouderenkoor Zingend Genieten. Hij werd in 2016 onderscheiden met de gemeentelijke erespeld en bleef actief tot kort voor zijn overlijden.

Auteur: Peter van Amelsvoort

Hubertusmarkt in Gulpen, Geschiedenis en Traditie

De Hubertusmarkt ontstond in 1544 uit financiële nood van Gulpen na oorlogen. De markt op 3 november werd ingesteld om inkomsten te genereren. Aanvankelijk was het een handels- en arbeidsmarkt voor boeren en knechten. In de 20e eeuw veranderde de functie en werd de traditie hersteld met nadruk op landbouw, natuur en ambacht. De Hubertusmis en paardenzegening blijven vaste onderdelen.

Het artikel is gebaseerd op eerdere publicaties van Jo Somers. Het is geactualiseerd door de redactie.

Kindersterfte in de 17e eeuw

In de 17e eeuw was kindersterfte hoog; veel kinderen overleden aan ziekten of ongelukken. Chirurgijns zoals Peerboom en d’Archembeau onderzochten overlijdens en rapporteerden aan de schepenbank. Voorbeelden zijn kinderen die door varkensbeten of heet water omkwamen. De medische zorg was beperkt; vroedvrouwen en chirurgijns hadden een lokale rol bij bevallingen en ongelukken.

Auteur: Erik Vliegen

Reparaties aan weg-/veldkruisen in Gulpen

René Abels onderhoudt als lid van Galopia tientallen weg- en veldkruisen in Gulpen. Het artikel beschrijft recente reparaties, waaronder herstel van het kruis op de Dolsberg en onderhoud in Beutenaken, op de golfbaan en bij de camping op de Gulperberg. De werkzaamheden worden gesubsidieerd door de gemeente. De kruisen zijn belangrijk religieus en cultureel erfgoed.

Auteur: Peter van Amelsvoort

Sophianum: Vaals, Nijswiller of Gulpen

Het artikel beschrijft de verhuizing van het Sophianum van Vaals naar Gulpen in de jaren 1970. Door dalende leerlingenaantallen werd gezocht naar een nieuwe locatie. Na discussies over Nijswiller en planologische bezwaren koos het bestuur in 1976 voor Gulpen. Daar ontstond een nieuwe scholengemeenschap mavo/havo/atheneum aan de Landsraderweg.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het jubileumboek van scholengemeenschap Sophianum in Gulpen.

De grenzen van Limburg

Overzicht van de vorming van de provincie Limburg. In 1795 werd het Franse departement Nedermaas gevormd, waaruit later Limburg ontstond. Na 1815 kwamen gebieden bij Nederland door verdragen met Pruisen. In 1839 werd Limburg gesplitst in een Nederlandse en Belgische provincie. Sindsdien bleven de grenzen vrijwel ongewijzigd.

Auteur: Kees Schaapveld

Tekens in Gulpen die aan vroeger doen herinneren

Jo Somers beschrijft herinneringen aan het oude Gulpen via plekken en waterbronnen. Hij vertelt over de waterpomp ‘Aan het Veld’ en in de Dorpsstraat, waar bewoners vroeger drinkwater haalden. De auteur pleit voor het terugplaatsen van een replica van de pomp als symbool van dorpsgeschiedenis en ontmoeting.

Auteur: Jo Somers

Vèr kalle Gulleper plat (mè nog neet genog)

Piet Lemmens bespreekt het Gulper dialect. Het dialect behoort tot het Oost-Limburgs en staat onder druk door standaardisering. Hij benadrukt de culturele waarde en gebruikt de spelling van Albert Meertens. Voorbeelden van typische woorden illustreren de rijkdom van het dialect en het belang van behoud ervan. Aandacht is er voor oude benamingen van plekken in/rond Gulpen. Ook het leesplankje met illustraties van Marjon Bessems krijgt aandacht.

Auteurs: Piet Lemmens en Huub Cilissen

Informatie gezocht
Verder wordt informatie gevraagd over:

Au Casino 1862